محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )

فهرست و پيشگفتار 24

قانونچه في الطب ( فارسى )

الف . نسخه چاپ سنگي پاكستان اين نسخه كه كم‌غلطترين نسخه قانونچه است به وسيله محمد عبد الاحد در سال 1908 م تصحيح شده و به تحشيه ابي داود عبد الله الفنجاني در سال 1326 ق به انضمام رساله قبريه بقراط در مطبعه مشتاق كتب‌خانه كويته پاكستان به همت حاجي گل محمد و حاجي محمود انتشار يافته است . اين نسخه كه مورد وثوق اهل فن است در تصحيح كتابْ نسخه اساس قرار داده شده است . ب . نسخه چاپ سربي جامعه همدرد هندوستان اين نسخه را حكيم عبد المجيد به توصيه دانشگاه همدرد هندوستان پاورقي و اصلاح كرده كه به سال 1826 م منتشر شده و كتاب درسي آن دانشگاه قرار گرفته است . ( تعداد محدودي از همين كتاب را موسسه طب مكمل در سال 1383 تكثير كرده است ) . ج . نسخه چاپ سنگي تهران اين نسخه ، با وجود شهرت ، ويژگى خاص يا امتيازي بر نسخ پيش گفته ندارد ، افزون بر آن ، به سبب تصحيح نابجايي كه در آن انجام گرفته قابل اعتماد نيست . لذا با وجود مراجعه به آن از ذكر اختلافاتش با نسخه اساس پرهيز كرده‌ايم . د . متن قانونچه موجود در كتاب مفرح القلوب با اينكه حكيم ارزاني ، شارح كتاب ، يكي از اطباي بزرگ و اين كتاب يكي از معتبرترين شروح قانونچه است و اهميت بسيار دارد ، چون تنها نيمي از متن قانونچه در آن شرح شده و نيم ديگر در آن نيامده ، از ذكر اختلافات آن با نسخه اساس تا حد امكان پرهيز كرده‌ايم . اما در فهم غوامض كتاب بدان ارجاع داده‌ايم . درباره ترجمه كتاب با اينكه قانونچه تا به حال چندين بار ترجمه شده است ، به دلايلي چند ترجمه دوباره آن ضروري به نظر مىرسيد : 1 . ترجمه هاي پيشين قانونچه بر اساس متن مشخصي نيست و با توجه به تفاوت متن قانونچه در نسخ مختلف معلوم نيست اين ترجمه‌ها مربوط به كدام متن است . در حال حاضر ، دو ترجمه از قانونچه در بازار